..:: Menu ::..

  :: NEWSY
  :: APLIKACJE
  :: PORADY
  :: KITY - OPISY
  :: GOTOWE PROD.
  :: PROJEKTY
  :: LINKI
  :: KONTAKT

..:: Oceń stronę ::..

..:: ODWIEDZIN ::..
1
..:: Linki ::..
http://www.einternet.die.pl/

http://www.prodigy4ever.any.pl

http://www.elektronika3000.republika.pl/

http://www.axel2.blink.pl
..:: Subwoofer - dodatkowy głośnik basowy ::..


W tym artykule mam zamiar przedstawić opis wykonania głośnika niskotonowego. Pierwotnie miał on współpracować ze wzmacniaczem DolbySurround, lecz może swobodnie działać z każdym innym zestawem audio. Projekt zostanie przedstawiony w trzech wersjach różniących się ceną i jakością: dwa typy końcówek mocy i dwa typy przetworników (2x2=3 - to wyjaśnię później).

1. Przeróbka wzmacniacza DolbySurround.

Głośnik niskotonowego (mam tu na myśli skrzynię + wzmacniacz) może być podłączony na dwa sposoby: do wyjścia liniowego stereo (lub mono) lub do wyjścia głośnikowego stereo (lub mono). Polecam to pierwsze rozwiązanie (liniowe stereo) ze względu na najlepszą jakość dźwięku. By w ten sposób wzmacniacz Dolby mógł współpracować z projektowanym głośnikiem, należy dorobić dwa dodatkowe gniazda chich we wzmacniaczu. łączymy je z punktami A i B (wejścia liniowe L i P końcówki mocy) na płytce końcówki mocy. Ekran (masę) łączymy z punktem O. Połączenia wykonujemy przewodem ekranowanym.

2. Układ wejściowy wzmacniacza.

Zaczynamy budować wzmacniacz do "basu". Pierwszą rzeczą jest układ wejściowy formujący sygnał liniowy w celu prawidłowego jego wykorzystania. Mój wybór padł na zestaw AVT-2449 "Filtr do subwofera". Jest to układ wykonany na poczwórnym wzmacniaczu operacyjnym. Posiada on wtórnik emiterowy (układ zapewniający odseparowanie poszczególnych części toru audio - zapobiega wzbudzaniu się wzmacniacza), filtr dolnoprzepustowy (usuwający wyższe częstotliwości) i układ odwracający fazę sygnału - dla wzmacniaczy mostkowych (my nie będziemy korzystać z tej funkcji). Układ ten może wykorzystywać sygnał liniowy jak i wzmocniony. Nie będzie więc problemów ze wzmacniaczami nie wyposażonymi w wyjście liniowe (jeżeli ktoś chciałby wykorzystać filtr do innych celów niż w artykule). Filtr posiada także regulację poziomu sygnału wyjściowego. W zestawie dostarczany jest mały potencjometr montażowy. Pozwala on na jednorazową regulację głośności i "zamknięcie obudowy". Jeżeli ktoś chciałby mieć możliwość regulacji w dowolnej chwili, nic nie stoi na przeszkodzie, by zastosować zwykły, duży potencjometr wyprowadzony na zewnątrz obudowy. Należy przy tym pamiętać, że przewody doprowadzające sygnał do potencjometru były jak najkrótsze! Filtr posiada tłumienie rzędu 12dB/okt. Częstotliwość graniczna (-3dB) to 150Hz. Elementy dostarczane w zestawie pozwalają na uzyskanie tylko takiej częstotliwości. Instrukcja zawiera wskazówki w jaki sposób wykonać filtr na inne częstotliwości (np. 100Hz).

3. Końcówka mocy. Tu występują dwa warianty. Pierwszy to...

a) Ekonomiczny. Zestaw firmy Nord Elektronik NE-078. Jest to wzmacniacz 2x25W. W projekcie zostanie wykorzystana jego wersja mostkowa. Opis przeróbki znajduje się w instrukcji. Polega ona na wykonaniu jednej zwory i odpowiednim połączeniu sygnału i głośnika. Układ jest zasilany napięciem symetrycznym (max 2x18V). Radiator to profil A4291 długości 5cm. Układ ten wykorzystuje dwa scalone wzmacniacze TDA2030 i dwie pary tranzystorów Darlingtona BDX5x. Jest to razem 6 układów. Stwarza to pewne trudności podczas montażu. Należy w odpowiednich miejscach przykręcić układy, najlepiej do wspólnego radiatora. Na poszczególnych elementach czynnych występują rożne napięcia. W przypadku zwarcia (może się to zdarzyć, gdy dwa z elementów nie zostaną odizolowane) następuje nieodwracalne zniszczenie bądź, co bądź kosztownych elementów. Po zakończeniu montażu mechanicznego, przed uruchomieniem, zalecam sprawdzenie izolacji przy pomocy miernika uniwersalnego. Do montażu należy wykorzystać podkładki mikowe (nie plastikowe), plastikowe tulejki dystansowe i śruby M3,5.

b) Jakościowy. Mniej ekonomiczny, zestaw formy AVT nr 2153. Jest to zestaw zbudowany na dość znanej kostce TDA7294 zapewniającej dobrą jakość dźwięku i znaczną moc dźwiękową. W zestawie tym AVT zastosowało niecodzienne funkcje włączające lub wyciszające końcówkę mocy. Ja proponuje zastosować typową aplikację bez bajerów. Układ będzie załączany zwykłym włącznikiem sieciowym. Przy montażu mechanicznym należy pamiętać, że obudowa układu scalonego posiada potencjał ujemnego napięcia zasilania. Należy więc zastosować podobne techniki izolacyjne jak przy poprzednim wariancie. W tym przypadku będzie nieco łatwiej, ponieważ układ wykorzystuje tylko jednego "scalaka". Gdyby wzmacniacz miałby być montowany bezpośrednio w skrzyni głośnikowej, można nie stosować izolacji. Radiator nie byłby połączony wtedy z obudową (posiadającą potencjał masy) tylko z drewnem (dielektrykiem). Układ TDA7294 posiada wszystkie możliwe zabezpieczenia: zwarciowe (nadmiarowo prądowe), zbyt durze napięcie, odwrotna polaryzacja napięcia zasilającego, temperaturowe, a także wyciszanie w stanach nieustalonych (eliminuje stuki przy włączaniu). Na koniec wspomnę, że instrukcja tego kitu zawiera wiele cennych informacji rozwiewających mity dotyczące niebotycznych mocy niektórych wzmacniaczy. Radiator to profil A5724 o długości 7cm.

4. Zasilacz do końcówki.

a) Do ekonomicznego zestawu NE potrzebny jest transformator 50-watowy o napięciu 2x12V. Zasilacz jest typu symetrycznego. Elektrolity w zasilaczu mają wartość 2x4700uF (napięcie maksymalne 25V). Dodatkowo należy zastosować 2x100nF (ceramiczny) w celu eliminacji zakłóceń. Dopełnieniem całości będzie 5-amperowy mostek prostowniczy. Zasilacz podaje napięcie 2x ok. 15,5VDC

b) Zestaw AVT potrzebuje zasilacza (około) dwa razy większego. Wykorzystywać on będzie 150-watowy transformator, 2 kondensatory 12000uF, 2 kondensatory 100nF, mostek 8A. Następne uwagi tyczą się obu typów zasilaczy. Zalecam stosowanie transformatorów toroidalnych. Są one w podobnej cenie, a posiadają kilka zalet: generują mniejsze zakłócenia, posiadają większą sztywność (możliwość dostarczania dużych prądów), a poza tym są łatwe w montażu. Wystarczy zastosować gumową podkładkę, śrubę i płytkę scalającą całość. Kilka razy męczyłem się z zamocowaniem transformatora EI (klocka) nie posiadającego żadnych otworów mocujących. Katorga. Zasilacz można zamontować na płytce drukowanej lub "na pająka" łącząc poszczególne elementy przewodem. Dobrym pomysłem jest przylutowanie przewodu do ścieżek lutowniczych. Przewody powinny mieć przekrój 2,5mm2. Wszelkie połączenia muszą być możliwie najkrótsze. To samo dotyczy połączenia zasilacza z końcówką mocy i transformatorem. Tych co nie wiedzą jak zmontować tego typu zasilacz odsyłam do działu porady.

5. Skrzynia. Tu na początku chciałbym zaznaczyć, że prawidłowa skrzynia to 50% sukcesu. Ten element konstrukcji można wykonać w dwóch wariantach:

a) Ekonomiczny. Wykorzystujący głośnik Tesla ARN226-8. Jest to 20 centymetrowy przetwornik niskotonowy. Membrana wykonana została z lakierowanego papieru, zawieszenie wykonano z gumy. Magnes ma średnicę ok. 9cm. Głośnik posiada bardzo durzą dobroć (Qts). Przez co może nie wytwarzać zbyt głębokiego basu.

b) Droższe rozwiązanie wykorzystuje głośnik produkcji Tonsil-a model GDN 20/80/2 jest to prawdziwy "potwór". Ma on tak samo jak Tesla 20-centymetrową membranę, ale za to 17-centymetrowym magnesem powodującym, że polipropylenowa membrana łopocze jak chorągiewka na wietrze.

Skrzynia w obu przypadkach występuje taka sama. Ma ona pojemność ok. 40 litrów, a wykonana została ona z MDF-u. Przycinanie radziłbym polecić stolarzowi. Wykona on to szybko i (przede wszystkim) dokładnie. Samodzielne zabawy z piłą mogą się nie udać. Zdecydowałem się na obudowę zamkniętą z uwagi na jej właściwości. Pomimo iż jest cichsza nie powoduje "buczenia" basu spotykanego w obudowach rezonansowych. Jako iż kolumna jest typu zamkniętego, należy bardzo szczelnie wykonać wszelkie połączenia. Szczególnie miejsce styku kosza głośnika ze skrzynią. Wymiary zewnętrzne kolumny przy zastosowaniu 2-centymetrowej płyty są następujące (wysxszerxgłęb): 34x34x49 [cm]. Oczywiście można zastosować inne gabaryty, byle pojemność się z grubsza zgadzała. Kolejność klejenia jest dowolna. Ostatecznie będzie ona wynikała z własności estetycznych i z umiejscowienia głośnika (przód lub spód). Można skorzystać z projektu z 18 @t. Głośnik najlepiej umieścić na przedniej ściance (zapewni to najlepszą efektywność). Można także zastosować następujące rozwiązanie: głośnik umieścić w "od spodu" i zastosować wysokie nóżki (ok. 10 cm). Skrzynie należy wypełnić ok. 10 litrami wełny mineralnej lub waty. Całość można pomalować sprayem (po uprzednim wyszlifowaniu drobniutkim papierem ściernym) lub lepiej - okleić okleiną samoprzylepną, plastikową, drewnopodobną. Dodatkowo dobrym elementem konstrukcyjnym są kolce. Są to ostro zakończone stożki posiadające u podstawy gwint umożliwiający zamocowanie do obudowy (wkręcenie w płytę). Tego typu urządzenia oddzielają skrzynię od podłogi nie pozwalając przedostać się drganiom do podłoża. Dodatkowo skrzynia solidnie i twardo stoi (nacisk na podłoże w miejscu styku jest durzy dzięki małej powierzchni kontaktu).

Teraz słowo o łączeniu poszczególnych wariantów. Zestawem wyjściowym jest ekonomiczna końcówka mocy i ekonomiczny wzmacniacz. Kolejnym krokiem jest wymiana przetwornika na Tonsil-a. Zastosowanie mocniejszego wzmacniacza z głośnikiem Tesli mija się z celem jakim jest poprawa dźwięku. Dopiero Tonsil potrafi zauważyć zmianę wzmacniacza. To jest właśnie trzeci zestaw. Swoją drogą GDN 20/80/2 jest najlepszym głośnikiem z jakim się spotkałem. Nawet kilkukrotnie droższe konstrukcje Vify muszą się nieźle namęczyć, by mu dorównać.

Elementy są niezwykle proste w podłączeniu. Wyjście posiadanego wzmacniacza (np. tego Dolby Surround) łączymy z wejściem w filtrze (można zastosować zarówno wejście liniowe [lepsze] jak i wzmocnione [głośnikowe]). Wyjście filtru łączymy z wejściem końcówki mocy (wg. instrukcji montażu). Wzmacniacz najlepiej zamontować w osobnej obudowie. Zapewni to lepsze warunki chłodzenia. Kto będzie chciał zamontować wzmacniacz bezpośrednio w skrzyni musi pamiętać o wyprowadzeniu radiatora na zewnątrz i zwiększeniu pojemności skrzyni o objętość wzmacniacza wraz z transformatorem i zasilaczem. Całość należy naprawdę dobrze zamocować, by drgania nie naruszyły konstrukcji. Należy także zadbać o szczelność w miejscu przymocowania gniazd, włącznika i radiatora. Włącznik montujemy po pierwotnej stronie transformatora. Najlepszy to taki na prąd do 16A. Enigmatyczną prawą może być zasilanie filtra. Otóż układ ten może być zasilany zarówno napięciem symetrycznym jak i niesymetrycznym. Wykorzystamy ten drugi wariant. Zasilanie zostanie pobrane z płytki zasilacza końcówki mocy. Wykorzystane zostanie napięcie dodatnie i masa. Połączenia wg. instrukcji montażu kitu.

Na koniec ceny poszczególnych komponentów (w kolejności pojawiania się w tekście:

- gniazda chinch (2 sztuki) - 4zł.

- AVT-2449 - 21zł.

- NE-078 - 34zł.

- Radiator A4291 (5cm) - 12zł.

- AVT-2153 - 58zł.

- Radiator A5724 (7cm) - 13zł.

- Transformator 50W 2x12V - 40zł.

- Transformator 150W 2x24V - 60zł.

- Kondensator 4700uF - 5zł.

- Kondensator 12000uF - 15zł.

- Kondensator 100nF (10sztuk) - 1zł.

- Mostek prostowniczy - 4zł.

- Tesla ARN226-8 - 52zł.

- Tonsil GDN 20/80/2 - 150zł.

- MDF 2cm (1m2 z przycięciem) - 30zł.

- Okleina plastikowa - 8zł./mb



WRÓĆ

..:: 2003 © All rights reserved by moosix@wp.pl ::..